مثل مشتری بپرسید، حتی با غلط تایپی.

جستجوی هوشمند چیست و با جستجوی معمولی سایت چه فرقی دارد؟

بیشتر فروشگاه‌های اینترنتی یک جعبه‌ی جستجو بالای صفحه دارند. کاری که این جعبه می‌کند ساده است: حرف‌هایی را که مشتری تایپ کرده، با اسم محصول‌ها مقایسه می‌کند و هر محصولی را که همان حرف‌ها را داشته باشد، در یک فهرست نشان می‌دهد. وقتی مشتری اسم محصول را دقیقا همان‌طور بنویسد که شما در پنل نوشته‌اید، این روش جواب می‌دهد. مشکل این است که مشتری تقریبا هیچ‌وقت این کار را نمی‌کند.

مثلا مشتری می‌نویسد «کتون مشکی ۴۳». جعبه‌ی جستجوی معمولی دنبال کلمه‌ی «کتون» می‌گردد و چون محصولی به این اسم ندارید، صفحه‌ی «نتیجه‌ای پیدا نشد» را نشان می‌دهد. مشتری فکر می‌کند این محصول را ندارید و می‌رود، در حالی که سه مدل کتانی مشکی در سایز ۴۳ در انبار شماست.

جستجوی هوشمند، که بعضی‌ها سرچ هوشمند هم می‌گویند، یعنی جستجویی که این فاصله را پر کند. در یک فروشگاه اینترنتی، جستجوی هوشمند محصول یعنی سه کار، به این ترتیب:

1. فهمیدن کلمه. «کتون» با یک حرف اختلاف همان «کتان» است، «۴۳» و «43» یک عددند، و «كيف» با کاف و یای عربی همان «کیف» است.
2. پیدا کردن محصول درست. جستجو فقط در اسم محصول نیست؛ در توضیح، دسته، برند و ویژگی‌ها هم هست. مثلا اگر «مشکی» فقط در ویژگی رنگ آمده باشد، باز هم باید پیدا شود.
3. گفتن حقیقت درباره‌ی قیمت و موجودی. محصولی که پیدا شد، باید با قیمت همین لحظه و موجودی همین لحظه نشان داده شود. اگر سایز ۴۳ مشکی تمام شده، مشتری باید همین را بشنود، پیش از اینکه سه صفحه را باز کند.

هر فروشگاهی که یکی از این سه را نداشته باشد، بخشی از مشتری‌هایی را که دقیقا دنبال کالای او آمده‌اند، از دست می‌دهد.

مشتری‌ها واقعا چطور جستجو می‌کنند؟

مشتری با اسمی که شما در پنل نوشته‌اید فکر نمی‌کند؛ با نیازش فکر می‌کند. یکی نوع کالا را می‌نویسد، مثل «کفش ورزشی». یکی ویژگی را، مثل «ضدآب» یا «چرم طبیعی». یکی سایز و رنگ را، و یکی کاربرد را، مثل «برای پیاده‌روی». هر کدام از این‌ها برای جعبه‌ای که فقط اسم محصول را می‌خواند، سخت است.

این مشکل فقط مال فروشگاه‌های ایرانی نیست. مؤسسه‌ی Baymard که سال‌هاست تجربه‌ی کاربری فروشگاه‌های اینترنتی را می‌سنجد، در سنجش سال ۲۰۲۶ خود روی بیش از ۱۷۰ سایت و اپ فروشگاهی گزارش داده که تجربه‌ی جستجوی ۵۶ درصد آن‌ها «متوسط یا بدتر» است، و ۳۹ درصد سایت‌ها در جستجو بر اساس ویژگی محصول (مثل جنس یا رنگ) مشکل دارند (Baymard، جستجوی فروشگاهی ۲۰۲۶). همین مؤسسه در گزارش دیگری در سال ۲۰۲۱ نوشته بود که ۶۹ درصد سایت‌ها برای کلمه‌ای که کمی غلط نوشته شده، پیشنهاد درستی در فهرست پیشنهادهای جستجو نشان نمی‌دهند (Baymard، غلط املایی در جستجو).

یعنی جستجوی خوب برای خیلی از فروشگاه‌ها کار ساده‌ای نیست. فروشگاه فارسی، علاوه بر همه‌ی این‌ها، چند گرفتاری دیگر هم دارد که در ادامه می‌آید.

فارسی کجا جستجو را سخت‌تر می‌کند

غلط تایپی روی صفحه‌کلید گوشی

مشتری اغلب با گوشی و با عجله تایپ می‌کند. حرف‌های فارسی روی صفحه‌کلید گوشی کوچک و نزدیک به هم‌اند و جابه‌جا زدن «ا» و «و» یا «ر» و «ز» عادی است. یعنی «کتون» به جای «کتان»، یا «مانتئ» به جای «مانتو». جستجویی که یک حرف اختلاف را نبخشد، هر روز چند مشتری را با صفحه‌ی خالی برمی‌گرداند.

«ي» و «ك» عربی

«ی» فارسی و «ي» عربی در چشم ما تقریبا یکی‌اند، ولی در رایانه دو حرف جدا با دو کد جدا هستند؛ «ک» و «ك» هم همین‌طور. بعضی صفحه‌کلیدها حرف عربی را می‌نویسند و متنی هم که از جای دیگری کپی شده باشد، ممکن است حرف عربی داشته باشد. جستجویی که حرف‌ها را با کدشان مقایسه کند، «كيف» را با «کیف» یکی نمی‌داند. گاهی مشکل از طرف خود فروشگاه است: اسم محصول‌ها سال‌ها پیش از یک فایل اکسل با حرف عربی وارد شده و حالا مشتری‌ای که درست می‌نویسد، پیدایشان نمی‌کند.

رقم فارسی و لاتین

«۴۳» و «43» برای ما یک عددند، ولی برای رایانه دو رشته‌ی متفاوت. مشتری‌ای که صفحه‌کلیدش روی انگلیسی مانده، سایز را لاتین می‌نویسد، و اگر سایزها در فروشگاه با رقم فارسی ثبت شده باشند، جستجوی ساده چیزی پیدا نمی‌کند.

نیم‌فاصله

«کفش‌های»، «کفش های» و «کفشهای» سه شکل نوشتن یک کلمه‌اند. نیم‌فاصله (فاصله‌ی مجازی) روی همه‌ی صفحه‌کلیدها راحت در دسترس نیست و هر کس عادت خودش را دارد. اگر محصول با نیم‌فاصله ثبت شده باشد و مشتری با فاصله‌ی کامل بنویسد، جستجوی ساده آن‌ها را دو کلمه‌ی متفاوت می‌بیند.

کلمه‌ی محاوره‌ای و هم‌معنی

مشتری «کتونی» می‌نویسد و شما «کفش ورزشی» ثبت کرده‌اید؛ یا او «گوشی» می‌نویسد و شما «تلفن همراه». این یکی را حتی جستجوی خوب هم همیشه حل نمی‌کند، چون دیگر بحث یک حرف اختلاف نیست؛ دو کلمه‌ی کاملا متفاوت‌اند. راه مطمئنش این است که کلمه‌هایی را که مشتری‌ها به کار می‌برند، در توضیح یا دسته‌ی محصول بنویسید. پایین‌تر بیشتر درباره‌اش می‌گوییم.

سایز، رنگ و موجودی

سخت‌ترین بخش، ترکیب‌هاست. مثلا یک کتانی چرم در پنج سایز و دو رنگ، ده ترکیب دارد. ممکن است مشکی ۴۳ تمام شده باشد و سفید ۴۳ موجود باشد. جعبه‌ی جستجوی معمولی محصول را نشان می‌دهد، چون اسمش با جستجو جور است، و مشتری فقط وقتی صفحه‌ی محصول را باز کرد و سایزش را انتخاب کرد، می‌فهمد که تمام شده. هر بار که این اتفاق بیفتد، مشتری یک قدم به رفتن نزدیک‌تر می‌شود.

جستجوی محصول در چت: چرا یک فهرست نتیجه، جواب سوال مشتری نیست

سوال «سایز ۴۳ مشکی دارید؟» یک سوال بله یا نه است، با یک قیمت. صفحه‌ی نتیجه‌ی جستجو به این سوال جواب نمی‌دهد؛ فهرستی از بیست محصول می‌دهد که مشتری باید یکی‌یکی بازشان کند تا خودش جواب را پیدا کند. روی گوشی، این یعنی چند بار رفت و برگشت و چند ثانیه انتظار برای هر صفحه.

جستجو در چت این فاصله را برمی‌دارد. جواب یک جمله است: «سه مدل کتانی مشکی در سایز ۴۳ موجود است؛ مدل جیرش در ۴۳ تمام شده.» و کنارش چند کارت از همان محصول‌ها با قیمت. یک فرق دیگر هم دارد: گفتگو ادامه دارد. مشتری می‌تواند بپرسد «سفیدش چی؟» و چت می‌داند «ش» به کدام محصول برمی‌گردد، چون پیام‌های قبلی همان گفتگو را می‌بیند. جعبه‌ی جستجو هر بار از صفر شروع می‌کند.

با این حال، جستجو در چت جای همه‌چیز را نمی‌گیرد. کسی که می‌خواهد کل دسته‌ی «کیف زنانه» را ورق بزند و از روی عکس انتخاب کند، صفحه‌ی دسته‌بندی برایش بهتر است. چت برای وقتی است که مشتری می‌داند چه می‌خواهد و فقط باید بفهمد شما دارید یا نه. این دو کنار هم کار می‌کنند و لازم نیست یکی را برای دیگری خاموش کنید.

جستجو با هوش مصنوعی: هوش مصنوعی دقیقا کجای جستجو می‌نشیند؟

این روزها خیلی از ابزارها می‌گویند «جستجو با هوش مصنوعی» دارند. ولی این عبارت دست‌کم سه معنای متفاوت دارد، و پیش از اینکه درباره‌ی هر ابزاری تصمیم بگیرید، بهتر است بدانید کدام را می‌خرید:

1. موتور جستجویی که غلط را می‌بخشد. این همان جستجوی کلمه‌ای است، با این فرق که «کتون» را «کتان» می‌خواند و حرف عربی و رقم لاتین را یکی می‌گیرد. هوش مصنوعی به معنای امروزی در آن نیست، ولی بیشتر مشکل‌های جستجوی فارسی را همین حل می‌کند. ضمن اینکه هر بار برای یک جمله نتیجه‌ی یکسان می‌دهد.
2. جستجوی معنایی. جستجوی معنایی چیست؟ یعنی جستجو به جای مقایسه‌ی حرف‌ها، معنای جمله را با معنای متن محصول مقایسه کند؛ مثلا «کفش برای دویدن» را به «کتانی رانینگ» برساند، حتی اگر هیچ کلمه‌ی مشترکی نداشته باشند. برای این کار متن هر محصول و هر جستجو باید با یک مدل به عدد تبدیل شود، و این یعنی برای هر جستجو یک محاسبه و یک هزینه‌ی جدا.
3. دستیاری که جواب می‌نویسد. اینجا جستجو کار خودش را می‌کند و بعد یک مدل زبانی (برنامه‌ای که جمله‌ی روان می‌نویسد) از روی نتیجه‌ها به مشتری جواب می‌دهد؛ مثلا «سه مدل در سایز ۴۳ موجود است». جستجو در چت از همین نوع است.

برای فروشگاه‌دار مهم‌ترین سوال این نیست که ابزار کدام‌یک از این‌هاست؛ این است که قیمت و موجودی را از کجا می‌آورد. دستیاری که جواب می‌نویسد، اگر قیمت را از نتیجه‌ی جستجو نگیرد و از حافظه‌ی خودش بنویسد، می‌تواند قیمتی بگوید که در فروشگاه شما نیست. پس در هر ابزار جستجوی هوش مصنوعی، اول همین را بپرسید.

سفید از نوع اول و سوم است: جستجو با یک موتور جستجوی کلمه‌ای انجام می‌شود که غلط تایپی را می‌بخشد و هیچ هزینه‌ی هوش مصنوعی ندارد، و مدل زبانی فقط از روی همان چند ردیفی که جستجو پیدا کرده جواب می‌نویسد. جستجوی معنایی در سفید نیست؛ یعنی کلمه‌ای که هیچ جای متن محصول نیامده، به آن محصول نمی‌رسد، و برای همین پایین‌تر می‌گوییم کلمه‌های مشتری را در توضیح محصول بنویسید.

ده آزمون ده‌دقیقه‌ای برای جستجوی سایت خودتان

پیش از اینکه درباره‌ی هر ابزاری تصمیم بگیرید، جستجوی فعلی سایت‌تان را بسنجید. این آزمون‌ها دانش فنی نمی‌خواهد؛ یک گوشی و ده دقیقه وقت کافی است. برای هر کدام یادداشت کنید که نتیجه درست بود یا نه.

1. یک حرف غلط. اسم یکی از پرفروش‌ترین محصول‌هایتان را با یک حرف اشتباه بنویسید، مثلا «کتون» به جای «کتان».
2. حرف عربی. همان اسم را با «ي» و «ك» عربی بنویسید. اگر صفحه‌کلیدتان این حرف‌ها را ندارد، از یک متن عربی کپی کنید.
3. رقم لاتین. یک سایز یا مدل را با رقم انگلیسی بنویسید، مثلا «سایز 40».
4. نیم‌فاصله. کلمه‌ای را که در اسم محصول نیم‌فاصله دارد، یک بار با فاصله‌ی کامل و یک بار چسبیده بنویسید.
5. اسم دسته. به جای اسم محصول، نوعش را بنویسید، مثل «کفش ورزشی» یا «کرم ضدآفتاب».
6. یک ویژگی. جنس یا رنگ را همراه نوع کالا بنویسید، مثل «کیف چرم قهوه‌ای».
7. ترکیب تمام‌شده. سایز و رنگی را بنویسید که می‌دانید تمام شده است. ببینید جستجو آن را به شما نشان می‌دهد یا نه، و اگر نشان می‌دهد، می‌گوید که تمام شده یا نه.
8. چیزی که نمی‌فروشید. کالایی را بنویسید که اصلا ندارید. جواب درست «پیدا نشد» است؛ جواب بد، فهرستی از محصول‌های بی‌ربط است که مشتری را گیج می‌کند.
9. قیمت حراج. محصولی را که تخفیف دارد جستجو کنید و ببینید قیمتی که در نتیجه می‌آید، همان قیمت حراج است یا قیمت قبلی.
10. همه‌ی این‌ها روی گوشی. آزمون‌ها را روی گوشی تکرار کنید، چون جعبه‌ی جستجو در نسخه‌ی موبایل سایت گاهی پنهان یا متفاوت است.

هر آزمونی که رد شد، نقطه‌ای است که مشتری علاقه‌مند همین الان در آن از دست می‌رود. اگر بیشتر از دو یا سه مورد رد شد، جستجوی سایت شما بیش از هر تبلیغی ارزش رسیدگی دارد، چون این مشتری‌ها را با تبلیغ نیاورده‌اید؛ خودشان آمده‌اند و دنبال کالای شما گشته‌اند.

افزونه جستجوی پیشرفته ووکامرس یا جستجو در چت؟

اگر فروشگاه شما ووکامرس یا وردپرس است، احتمالا به افزونه‌های جستجوی پیشرفته هم فکر کرده‌اید. این افزونه‌ها روی همان جعبه‌ی جستجوی سایت کار می‌کنند و بسته به اینکه کدام را انتخاب کنید، کارهایی مثل این‌ها را اضافه می‌کنند: نشان دادن نتیجه در همان لحظه‌ی تایپ (که به آن جستجوی ایجکس، یعنی جستجوی بدون بارگذاری دوباره‌ی صفحه، می‌گویند)، جستجو در کد محصول و ویژگی‌ها، و فیلتر کردن نتیجه با قیمت، رنگ یا سایز.

این کارها برای مشتری‌ای که می‌خواهد از روی عکس و فهرست انتخاب کند، مفید است، و جستجو در چت جای آن را نمی‌گیرد. فرقشان در شکل جواب است. افزونه‌ی جستجو هر قدر هم خوب باشد، باز یک فهرست نشان می‌دهد و جواب «سایز ۴۳ مشکی دارید؟» را مشتری باید خودش از میان فهرست درآورد. چت همان سوال را با یک جمله جواب می‌دهد و سوال بعدی مشتری را هم در ادامه‌ی همان گفتگو می‌فهمد.

برای انتخاب بهترین افزونه جستجو برای وردپرس یا ووکامرس، به جای فهرست امکانات، همان ده آزمون بالا را روی نسخه‌ی آزمایشی‌اش انجام بدهید؛ به‌خصوص غلط تایپی، حرف عربی، نیم‌فاصله و ترکیب تمام‌شده. یک چیز دیگر را هم بسنجید: اثرش روی سرعت سایت و سرور خودتان، چون بعضی افزونه‌ها جستجو را روی همان سرور فروشگاه انجام می‌دهند.

این دو کنار هم کار می‌کنند. می‌توانید جعبه‌ی جستجوی سایت را با هر افزونه‌ای که دوست دارید نگه دارید و سفید را کنارش بگذارید؛ افزونه‌ی ووکامرس سفید محصولات را برای چت می‌فرستد و به جعبه‌ی جستجوی خود سایت شما دست نمی‌زند.

سفید چطور محصول را پیدا می‌کند

سفید چت‌بات هوش مصنوعی فروشگاه شماست و جستجوی محصول یکی از کارهای اصلی آن است. بالای همین صفحه، این کار با یک نمونه نشان داده شده است؛ اینجا قدم‌هایش را یکی‌یکی می‌گوییم تا بدانید پشت آن نمونه چه می‌گذرد:

1. فقط در محصولات همین فروشگاه. هر جستجو به محصولات سایت خود شما محدود است. سفید محصولی را از جای دیگر یا از دانش عمومی خودش پیشنهاد نمی‌دهد.
2. یکی کردن شکل‌های نوشتن. پیش از جستجو، هم متن مشتری و هم متن محصول‌ها یک‌شکل می‌شوند: «ي» و «ك» عربی همان «ی» و «ک» فارسی گرفته می‌شوند، رقم فارسی و عربی و لاتین یکی می‌شوند، نیم‌فاصله با فاصله یکی است و اعراب حذف می‌شود. یعنی «كيف» همان «کیف» است و «سایز 40» همان «سایز ۴۰».
3. بخشیدن غلط تایپی. کلمه‌ی سه‌حرفی به بالا با یک حرف غلط و کلمه‌ی هفت‌حرفی به بالا با دو حرف غلط هم پیدا می‌شود. این مرزها برای فارسی کوتاه‌تر از پیش‌فرض موتور جستجو گذاشته شده‌اند، چون کلمه‌های فارسی کوتاه‌اند.
4. کنار گذاشتن شباهت‌های ظاهری. هر نتیجه یک بار دیگر چک می‌شود که کلمه‌ی مشتری، یا شکل خیلی نزدیکش، واقعا در متن همان محصول باشد. نتیجه‌ای که فقط از سر شباهت حروف آمده و ربطی به خواسته‌ی مشتری ندارد، کنار می‌رود.
5. جستجو در همه‌ی متن محصول. اسم، توضیح، دسته، برند، ویژگی‌ها و کد محصول همه خوانده می‌شوند.
6. چیدن نتیجه‌ها. محصولی که کلمه‌های بیشتری از جمله‌ی مشتری را دارد، بالاتر می‌آید. میان محصول‌هایی که به یک اندازه جورند، موجودها جلوتر می‌نشینند؛ ولی اگر محصولی که مشتری دقیقا اسمش را آورده تمام شده باشد، کنار گذاشته نمی‌شود تا سفید بتواند بگوید تمام شده.
7. قیمت و موجودی از خود فروشگاه، همان لحظه. از نتیجه‌ها، پنج مورد نزدیک‌تر برداشته می‌شوند و قیمت، قیمت حراج، موجودی و ترکیب‌های رنگ و سایزشان همان لحظه از داده‌ی محصولات شما خوانده می‌شود. اگر کل فروشگاه پانزده محصول یا کمتر داشته باشد، همه‌ی محصولات در هر نوبت دیده می‌شوند.
8. ترکیب‌ها با اسم. برای محصولی که رنگ و سایز دارد، سفید همه‌ی گزینه‌ها را با اسم می‌بیند و جداگانه می‌بیند کدام ترکیب‌ها اصلا وجود ندارند یا تمام شده‌اند. برای همین می‌تواند بگوید «مشکی ۴۳ تمام شده، سفید ۴۳ موجود است».
9. جواب، فقط از همین ردیف‌ها. قیمتی که سفید می‌گوید همان قیمتی است که در ردیف محصول ثبت شده. اگر محصول تخفیف دارد، قیمت حراج و قیمت قبلی را کنار هم می‌گوید. اگر قیمت را توافقی گذاشته‌اید، می‌گوید توافقی است، و اگر موجودی عددی محصول به صفر رسیده باشد، آن را تمام‌شده حساب می‌کند، حتی اگر تیک «موجود» هنوز خورده باشد.
10. حداکثر سه کارت، فقط از موجودها. کنار جواب، حداکثر سه کارت محصول می‌آید و هیچ کارتی برای کالای تمام‌شده ساخته نمی‌شود. کارت مشتری را به صفحه‌ی همان محصول در سایت شما می‌برد، و اگر فروش در چت برای سایت شما روشن باشد، خرید در همان گفتگو ادامه پیدا می‌کند.

یک نکته‌ی مهم در این ترتیب هست: هوش مصنوعی خودش دنبال محصول نمی‌گردد و قیمت را از حافظه‌اش نمی‌آورد. جستجو کار یک موتور جستجوی معمولی است که هر بار نتیجه‌ی یکسان می‌دهد؛ مدل زبانی فقط همان چند ردیفی را می‌بیند که جستجو پیدا کرده و از روی آن‌ها جمله می‌سازد. برای همین سفید نمی‌تواند قیمتی بگوید که در فروشگاه شما نیست.

یک گفتگوی نمونه، قدم به قدم

برای اینکه این قدم‌ها ملموس شوند، یک گفتگوی نمونه را با هم می‌خوانیم. فروشگاه خیالی است و اسم و قیمت محصولات ساختگی‌اند؛ رفتار سفید همان است که بالا گفتیم.

مشتری می‌نویسد: «كتون مشكي 43 داريد؟». در همین یک جمله چهار گرفتاری هست: «کتون» غلط تایپی است، کاف‌ها عربی‌اند، یاها عربی‌اند و سایز با رقم لاتین آمده. سفید پیش از جستجو حرف‌ها و رقم‌ها را یک‌شکل می‌کند، «کتون» را با یک حرف اختلاف «کتان» می‌خواند و بعد در محصولات فروشگاه می‌گردد.

جستجو چهار کتانی مشکی پیدا می‌کند. سه تا در سایز ۴۳ موجودند و مدل جیر در ۴۳ تمام شده است. جواب سفید چیزی شبیه این است: «سه مدل کتانی مشکی در سایز ۴۳ موجوده؛ مدل جیرش در ۴۳ تموم شده.» زیر جواب، سه کارت از همان سه مدل موجود می‌آید، هر کدام با قیمت و دکمه‌ای که به صفحه‌ی محصول می‌رود. برای مدل جیر کارتی ساخته نمی‌شود، چون تمام شده است.

مشتری می‌پرسد: «ارزون‌ترینش کدومه؟». سفید پیام قبلی را دارد و می‌داند منظور همان سه مدل است؛ قیمت‌ها را از همان ردیف‌ها مقایسه می‌کند و اسم یکی را می‌گوید. بعد مشتری می‌پرسد: «سفیدش هم هست؟». سفید دوباره در محصولات می‌گردد و این بار جواب را برای رنگ سفید می‌دهد.

در هیچ‌کدام از این سه جواب، عددی نیست که از ردیف محصولات نیامده باشد. اگر مشتری بپرسد «کی می‌رسه؟» و زمان ارسال در اطلاعات فروشگاه نوشته نشده باشد، سفید می‌گوید این را نمی‌داند؛ زمانی از خودش نمی‌سازد.

وقتی محصول پیدا نمی‌شود

جستجوی خوب فقط پیدا کردن نیست؛ درست گفتن «ندارم» هم هست. اگر مشتری کالایی بخواهد که در فروشگاه شما نیست، سفید همین را می‌گوید و محصول بی‌ربطی را جای آن جا نمی‌زند. اگر مشتری بخواهد، خواسته‌اش را به‌صورت یک درخواست با راه تماس برای شما ثبت می‌کند تا اگر بعدا آن کالا را آوردید یا جایگزینی داشتید، خودتان خبرش کنید. جزئیات این بخش در صفحه‌ی ثبت درخواست و لید آمده است.

این درخواست‌ها برای خود شما هم یک فهرست ارزشمند می‌سازند: فهرست کالاهایی که مشتری‌ها دنبالشان بوده‌اند و شما نداشته‌اید. یعنی بدون هیچ تحقیق بازار جداگانه‌ای، می‌بینید مشتری‌های واقعی فروشگاه‌تان چه چیزی می‌خواستند.

محصولات چطور به سفید می‌رسند

سفید فقط از محصولاتی جواب می‌دهد که به آن رسیده‌اند، پس راه رسیدن محصولات مهم است. سه راه هست:

• افزونه‌ی ووکامرس. اگر فروشگاه شما ووکامرس است، با افزونه‌ی ووکامرس سفید هر محصولی که بسازید، تغییر بدهید یا حذف کنید، خودش به سفید می‌رسد؛ همراه قیمت، قیمت حراج، موجودی و ترکیب‌های رنگ و سایز. بار اول هم کل فهرست، بیست‌تا بیست‌تا فرستاده می‌شود. برای هر فروشگاه تازه، این همگام‌سازی را تیم سفید روشن می‌کند؛ کافی است بعد از نصب در چت سایت سفید بخواهید. ترتیب نصب و روشن شدن هم مهم نیست، چون افزونه از نسخه‌ی ۳٫۰٫۱ تا وقتی اتصال روشن نشده، همگام‌سازی اول را هر پنج دقیقه دوباره امتحان می‌کند. محصولی که تازه ساخته یا اسمش عوض شده، بلافاصله بعد از همگام‌سازی در جستجوی چت پیدا می‌شود و محصولی که حذف کرده‌اید، از جستجو بیرون می‌رود.
• فایل CSV. اگر فروشگاه‌تان ووکامرس نیست، محصولات را با یک فایل CSV (یا فایل اکسلی که به‌صورت CSV ذخیره شده) از پنل وارد می‌کنید؛ تا ۲٬۰۰۰ محصول در هر بار، و پیش از ثبت نشان داده می‌شود چه خوانده شده. ستون‌هایی که برداشته می‌شوند این‌هاست: اسم، قیمت، قیمت حراج، برند، دسته، توضیح و موجود بودن. فایل CSV خودش به‌روز نمی‌شود؛ یعنی اگر قیمتی را در سایت‌تان عوض کردید، در سفید هم باید عوضش کنید.
• از خود پنل. یک محصول را دستی اضافه می‌کنید، یا متنی را که درباره‌ی محصول دارید می‌گذارید و سفید اسم، قیمت و توضیحش را از آن درمی‌آورد تا بعد خودتان بازبینی و اصلاح کنید.

یک تفاوت را صادقانه بگوییم: موجودی جداگانه‌ی هر ترکیب رنگ و سایز از راه افزونه‌ی ووکامرس (یا API برای سایت‌های غیرووکامرسی) می‌رسد. در فایل CSV هر محصول یک ردیف است با یک «موجود» یا «ناموجود». اگر سایز و رنگ را در توضیح محصول بنویسید، سفید محصول را با همان کلمه‌ها پیدا می‌کند، ولی نمی‌داند کدام سایز تمام شده است.

ظرفیت محصولات به پلن بستگی دارد: پلن‌های رایگان، فعال و حرفه‌ای هر کدام تا ۵٬۰۰۰ محصول، حرفه‌ای ۳× تا ۱۵٬۰۰۰ و حرفه‌ای ۱۰× تا ۵۰٬۰۰۰ محصول. فروشگاهی که کاتالوگ خیلی بزرگ‌تری دارد، در پلن سازمانی با زیرساخت اختصاصی تا ۱۰ میلیون محصول را جستجو می‌کند.

محصول را طوری بنویسید که پیدا شود

هیچ جستجویی، چه جعبه‌ی جستجوی سایت و چه چت، چیزی را که در متن محصول نیست پیدا نمی‌کند. این توصیه‌ها برای هر فروشگاهی مفید است، با سفید یا بدون آن:

• اسم محصول را با نوع کالا شروع کنید. «کتانی چرم مشکی مدل ۲۱۰» بهتر از «مدل ۲۱۰» است، چون مشتری «کتانی» را می‌نویسد، نه شماره‌ی مدل را.
• کلمه‌های مشتری را در توضیح بیاورید. اگر مشتری‌ها «کتونی» می‌گویند و شما «کفش ورزشی» نوشته‌اید، هر دو را در توضیح بیاورید. اگر محصولی هم «گوشی» است و هم «موبایل»، هر دو کلمه یک جا در متن باشند.
• جنس، کاربرد و ویژگی اصلی را بنویسید. «ضدآب»، «مناسب پیاده‌روی»، «پنبه‌ی صددرصد». مشتری با همین کلمه‌ها جستجو می‌کند و جستجو فقط چیزی را پیدا می‌کند که نوشته شده باشد.
• رنگ و سایز را به‌صورت ترکیب ثبت کنید، نه در اسم. در ووکامرس محصول متغیر بسازید تا موجودی هر ترکیب جدا باشد. نوشتن «موجود در همه‌ی سایزها» در توضیح، روزی که یک سایز تمام شود، دروغ می‌شود.
• دسته‌ها را با اسم‌هایی بگذارید که مشتری می‌شناسد. «پوشاک ورزشی مردانه» از «دسته‌ی ۴» کمک بیشتری می‌کند.
• حرف‌های عربی قدیمی را یک بار پاک کنید. اگر محصولات را سال‌ها پیش از یک فایل وارد کرده‌اید، ببینید اسم‌ها «ي» و «ك» عربی دارند یا نه. سفید این حرف‌ها را یکی می‌گیرد، ولی جستجوی خود سایت شما شاید نگیرد.
• موجودی را به‌روز نگه دارید. بهترین جستجو هم وقتی موجودی ثبت‌شده با انبار یکی نباشد، به مشتری قول اشتباه می‌دهد. اگر از ووکامرس استفاده می‌کنید، موجودی را همان‌جا ثبت کنید تا خودش برسد.

آنچه سفید در جستجوی محصول نمی‌کند

بهتر است این‌ها را پیش از شروع بدانید:

• از روی عکس نمی‌گردد. جستجو فقط روی متن محصول است. مشتری نمی‌تواند عکس یک کفش را بفرستد و مشابهش را بخواهد.
• فهرست کامل یک دسته را در چت نمی‌دهد. در هر جواب حداکثر پنج محصول را می‌بیند و حداکثر سه کارت نشان می‌دهد. برای ورق زدن کل یک دسته، صفحه‌ی دسته‌بندی سایت شما جای بهتری است.
• چیزی را که در متن محصول نیست، نمی‌داند. اگر جنس کفش در توضیح نیامده باشد، سفید جنسش را حدس نمی‌زند؛ می‌گوید این اطلاعات را ندارد.
• کلمه‌ی کاملا متفاوت را همیشه به محصول وصل نمی‌کند. غلط یک یا دو حرفی را می‌بخشد، ولی اگر مشتری کلمه‌ای بنویسد که هیچ جای متن محصول نیست، ممکن است آن را پیدا نکند. راهش همان نوشتن کلمه‌های مشتری در توضیح است.
• کالای تمام‌شده را پیشنهاد نمی‌دهد. برایش کارت نمی‌سازد و اگر مشتری دقیقا همان را بخواهد، می‌گوید تمام شده.
• قیمت را حساب نمی‌کند و نمی‌سازد. قیمت هر محصول را از ردیف خودش می‌گوید. اگر فروش در چت روشن باشد، جمع سفارش را هم سیستم از روی محصولات و تعرفه‌ی ارسال شما حساب می‌کند، نه مدل زبانی.

پیش از انتخاب هر ابزار جستجوی هوشمند، این‌ها را بپرسید

چه سفید را انتخاب کنید و چه ابزار دیگری، این سوال‌ها کمک می‌کند جستجوی خوب را از نمایش خوب جدا کنید. جواب هر کدام را می‌شود با چند دقیقه آزمون روی محصولات خودتان دید:

1. قیمت و موجودی از کجا می‌آید؟ از داده‌ی همین لحظه‌ی فروشگاه، یا از نسخه‌ای که چند روز پیش برداشته شده؟ قیمتی که دیروز درست بود، امروز ممکن است اشتباه باشد.
2. ترکیب رنگ و سایز را جدا می‌شناسد؟ یا فقط می‌داند محصول «موجود» است؟ این را با یک ترکیب تمام‌شده امتحان کنید.
3. فارسی را یک‌شکل می‌کند؟ «ي» عربی، رقم لاتین و نیم‌فاصله را با یک جمله‌ی واقعی امتحان کنید، نه با اسم دقیق محصول.
4. غلط تایپی را تا کجا می‌بخشد، و کجا نمی‌بخشد؟ ابزاری که هر غلطی را ببخشد، محصول‌های بی‌ربط هم نشان می‌دهد.
5. وقتی محصول را ندارید، چه می‌گوید؟ جواب صادق «پیدا نشد» است. ابزاری که همیشه چیزی نشان می‌دهد، مشتری را به محصول اشتباه می‌برد.
6. فقط در محصولات شما می‌گردد؟ چت‌باتی که از دانش عمومی‌اش محصول پیشنهاد بدهد، ممکن است کالایی را معرفی کند که اصلا نمی‌فروشید.
7. هزینه‌اش برای هر جستجو است یا برای هر جواب؟ اگر هر جستجو پول داشته باشد، مشتری‌ای که سه بار جمله‌اش را عوض می‌کند، سه برابر خرج دارد.
8. روی سرعت سایت چه اثری دارد؟ حجم اسکریپتی را که به صفحه اضافه می‌شود بپرسید و سایت را پیش و پس از نصب با یک ابزار مستقل بسنجید.
9. بعدا می‌توانید ببینید مشتری‌ها چه پرسیدند؟ گفتگوها باید در جایی بمانند که خودتان بخوانید؛ همین گفتگوها نشان می‌دهد مشتری‌ها با چه کلمه‌هایی دنبال محصول شما می‌گردند.

در سفید همه‌ی گفتگوها در پنل شما می‌ماند. خواندن چند گفتگو در هفته، بهترین منبع برای پیدا کردن کلمه‌هایی است که باید به توضیح محصول‌ها اضافه کنید.

سرعت و سبکی، برای سایت خودتان

جستجو در چت نباید سایت شما را کند کند؛ وگرنه سودی که از یک طرف می‌رسد، از طرف دیگر می‌رود. کل ویجت سفید حدود ۳۴ کیلوبایت است، کمتر از یک عکس کوچک، و روی همه‌ی صفحه‌های سایت با یک خط کد یا با افزونه‌ی ووکامرس قرار می‌گیرد. جستجوی محصول هم روی سرورهای سفید انجام می‌شود و چیزی از سرور فروشگاه شما نمی‌خواهد.

هزینه‌ی جستجو در سفید

در سفید فقط جواب‌هایی که چت‌بات می‌دهد حساب می‌شود؛ پیام مشتری، جستجو در محصولات و ثبت درخواست هزینه‌ای ندارد. یعنی اگر مشتری سه بار جمله‌اش را عوض کند تا محصولش را پیدا کند، فقط جواب‌های سفید از اعتبار پلن کم می‌شود.

پلن رایگان هر ماه ۵۰ جواب دارد، پلن فعال ماهی ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است با ۱٬۰۰۰ جواب در ماه، و پلن حرفه‌ای ماهی ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان با ۸٬۰۰۰ جواب. اگر وسط ماه جواب بیشتری لازم شد، جواب اضافه جدا خریده می‌شود و هر جواب حدود ۵۶۰ تومان است. جزئیات کامل، خرید سالانه و گارانتی بازگشت وجه ۳۰ روزه در صفحه‌ی قیمت‌ها آمده است.

پرسش‌های رایج

جستجوی خود سایتم را خاموش کنم؟

نه. جعبه‌ی جستجو و صفحه‌های دسته‌بندی برای مشتری‌ای که می‌خواهد ورق بزند و از روی عکس انتخاب کند، بهترند. چت برای مشتری‌ای است که می‌داند چه می‌خواهد و یک سوال مشخص دارد. این دو کنار هم کار می‌کنند.

اگر قیمت یا موجودی را در ووکامرس عوض کنم، سفید کی می‌فهمد؟

افزونه با ذخیره‌ی هر محصول، تغییرش را به سفید می‌فرستد و سفید قیمت و موجودی را در هر جواب از داده‌ی محصولات می‌خواند؛ محصول تازه هم بلافاصله بعد از همین همگام‌سازی در جستجوی چت هست. یعنی لازم نیست کاری بکنید. فقط اگر محصولات را با فایل CSV وارد کرده‌اید، تغییرها را باید در سفید هم ثبت کنید.

مشتری اگر سوال دومش را کوتاه بپرسد، مثلا «سفیدش چی؟»، سفید می‌فهمد؟

بله. سفید پیام‌های قبلی همان گفتگو را می‌بیند و می‌داند «سفیدش» به کدام محصول برمی‌گردد. برای همین لازم نیست مشتری هر بار جمله‌ی کامل بنویسد.

در تلگرام و بله هم محصول پیدا می‌کند؟

بله. همان سفید در بات تلگرام یا بله‌ی فروشگاه شما جواب می‌دهد، با عکس محصول و دکمه. برای روشن شدنش در چت سایت سفید بخواهید.

مشتری می‌تواند محصول را با عکس یا بارکد جستجو کند؟

با عکس نه؛ جستجوی سفید فقط روی متن محصول است. اسکن بارکد هم ندارد. ولی کد محصول جزو متنی است که جستجو می‌شود؛ یعنی اگر کد یا شماره‌ی مدل را در کد محصول ثبت کرده باشید و مشتری همان را تایپ کند، محصول پیدا می‌شود.

جستجوی هوشمند رایگان هم دارید؟

پلن رایگان سفید هر ماه ۵۰ جواب دارد و جستجو در محصولات در آن هم هست؛ چون در سفید خود جستجو هزینه‌ای ندارد و فقط جواب‌ها شمرده می‌شوند. برای فروشگاهی که می‌خواهد پیش از پرداخت، جستجوی سفید را روی محصولات خودش ببیند، همین کافی است.

از کجا شروع کنیم؟

اول همان ده آزمون بالا را روی جستجوی فعلی سایت‌تان انجام بدهید تا بدانید کجا مشتری از دست می‌رود. بعد اگر خواستید ببینید سفید با محصولات خود شما چه می‌کند، رایگان شروع کنید؛ فقط با شماره موبایل و یک کد پیامکی، و هر ماه ۵۰ جواب رایگان دارید.